MIMOSZKOLNIE | Blog o edukacji i szkolnictwie.

TAG | reprodukcja

Tekst powstał  na podstawie referatu wygłoszonego przez autorkę podczas konferencji “Konflikt-Wykluczenie-Demokracja. Wizje wspólnoty politycznej”, zorganizowanej przez Zakład Filozofii Społecznej i Politycznej Instytutu Filozofii oraz Zakład Teorii Polityki Instytutu Politologii Uniwersytetu Wrocławskiego w dniach: 08.12.09 – 09.12.09


Wstęp
Artykuł  przedstawia  sposoby, w jakie edukacja bierze udział w procesach wykluczania oraz wspiera proces tworzenia i odtwarzania społecznych różnic, a także pogłębiania rozwarstwienia społecznego. Stawiam w nim silną tezę, że edukacja stanowi istotną przestrzeń oraz narzędzie wykluczenia, przy czym teza ta dotyczy przede wszystkim edukacji formalnej, która, zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Pedagogicznym, obejmuje “kształcenie oparte na stałych pod względem czasu i treści nauki formach, od szkoły początkowej po uniwersytet, […] systematyczny przekaz wiedzy, umiejętności i postaw w ustalonym miejscu i czasie, [którego celem jest] uzyskanie formalnych kwalifikacji potwierdzonych odpowiednimi świadectwami i dyplomami”[1]. Punkt wyjścia dla czynionych poniżej rozważań stanowi diagnoza dokonana przez liczne grono badaczy, zarówno rodzimych, jak i światowych[2], dotycząca ograniczonych możliwości międzypokoloweniowego awansu społecznego oraz ruchliwości wewnątrzpokoleniowej. Diagnoza ta rodzi pytanie, dlaczego, pomimo charakterystycznej dla nowoczesnych społeczeństw zmiany dominującego modelu międzypokoleniowej mobilności społecznej i dowartościowania roli kompetencji w procesie uzyskiwania określonych pozycji społecznych, osobom wywodzącym się z niższych warstw społecznych trudno jest osiągnąć wyższy status. W artykule zwrócę uwagę na kilka z możliwych odpowiedzi na to pytanie, które jako istotny czynnik wskazują specyfikę systemu edukacji formalnej. Przedstawię odpowiedzi, jakich dostarczają teorie reprodukcji struktury społecznej przez system oświatowy, zajmę się kwestią ukrytego programu szkoły jako narzędzia podtrzymywania społecznych różnic, a także zwrócę uwagę na aspekt ideologiczny edukacyjnej ekskluzji. Zacznę jednak od wyjaśnienia, co rozumieniem przez wykluczenie i do jakiego rodzaju wykluczenia odnoszą się poniższe rozważania.

(more…)

· · · ·

/